Dit zijn de vijf ontwerpen voor de waterentree in Kinderdijk

Vijf finalisten hopen met hun ontwerp de prijsvraag ‘Waterentree Kinderdijk’ te winnen. Na de expositie in Windkracht 4 buigt de jury zich nu over het eindoordeel. Dit zijn de ontwerpen:

1.Go with the flow

Go with te flow

Een gastvrije waterentree vormt de verbinding tussen de Lek en het Werelderfgoed Kinderdijk. Kinderdijk biedt de ervaring van een reis terug in de tijd: van moderne gemalen en sluizen naar het 18eeeuwse Hollandse landschap. De molens, boezems en gemalen vormen een icoon van het vernuft van het Nederlands waterbeheer door de eeuwen heen. De nieuwe entree maakt gebruik van deze kennis om de bezoekersstromen tussen Lek en Kinderdijk op vloeiende wijze te reguleren door deze als waterstromen te behandelen.

Het plan voorziet in twee doorgangen door de dijk op de enige plaats waar dit op veilige en logische manier kan: naast de Elshoutsluis, waar logischerwijs al een doorgang zit in de dijk, die gecontroleerd en beheerd wordt. Het merendeel van de bezoekers komt per boot naar Kinderdijk en steekt vanaf de aanlegsteigers de dijk over richting het nieuwe bezoekerscentrum. Ons plan combineert een veilige oversteek met het zichtbaar en beleefbaar maken van de sluizen. Leuker voor de bezoeker en veiliger voor de bewoners en ondernemers.

Met dit plan verbeteren we niet alleen de uitstraling en bereikbaarheid van Kinderdijk en de verkeersveiligheid rond de entree, maar ook de beleving en zichtbaarheid van de techniek. De waterstaatkundige veiligheid is verzekerd dankzij een dubbele waterkering: in de doorgang kunnen twee deuren de doorgang afsluiten. Dat gebeurt bij hoog water(eens in de twee jaar gemiddeld) en ook ’s nachts en op anderemomenten dat er geen of weinig bezoekers zijn.

De tocht langs de gemalen en molens is een duik in het verleden en in de techniek: alle waterbouwkundige inventies komen voorbij, van hypermoderne sluis tot molens. Bezoekers leggen zo dezelfde weg af als het water en de relatie tussen Middelkade en Lek wordt hersteld; Go with the flow!

Marleen Vink (IN architectuur) en Edward Molenaar (Citeg) i.s.m. Hester Wessels (buro Spin), Audrey Coert (land-made) en Nander van der Plicht (Tauw Group).

 

2. Lekdijk Park

Lekdijkpark

Per jaar bezoeken meer dan honderdduizend mensen uit de hele wereld Kinderdijk. Doordat het aantal bezoekers explosief toeneemt staat SWEK momenteel voor een grote uitdaging. Het gaat daarbij vooral om het veranderen van de waterentree van Kinderdijk om de bezoekers gastvrij te kunnen blijven ontvangen.

Om die gastvrijheid en het open landschap te kunnen behouden wordt Lekdijk Park gemaakt, een nieuwe civieltechnische innovatie die toegevoegd wordt aan het bestaande ingenieuze systeem van watermanagement van Kinderdijk. Het park zal zorgen voor verhoging van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied en het is een nieuwe fase in de chronologie op deze plek van innovatie. UNESCO Werelderfgoed Kinderdijk is immers door de eeuwen gefaseerd ontstaan en toont zo de verschillende fases van innovatie op het gebied van watersystemen van het Nederlands waterbeheer.

Dijkversterking als aanleiding voor openbaar park. De Lekdijk zal na 2025 versterkt en met een meter verhoogd moeten worden om aan de nieuwe, strengere normen voor waterveiligheid te kunnen voldoen. Het voorstel Lekdijk Park grijpt de dijkversterking aan om een openbaar park te creëren, waarmee het dijklandschap in brede zin de drager van het landschap wordt.

De nieuwe inrichting van de 325 meter lange multifunctionele dijk biedt de kans om het grootste probleem van de huidige situatie op te lossen: het scheiden van de verschillende verkeersstromen die nu voor onwenselijke situaties zorgen. In samenhang met de toekomstige dijkversterking wordt de toegangsweg voor de auto en de bus in het dijklichaam gesitueerd. Hierdoor kan bovenop de dijk een dijkpark ontstaan, dat alleen voor voetgangers en fietsers toegankelijk is. Bezoekers kunnen op een veilige en comfortabele manier vanaf de dijk van het zicht op Kinderdijk genieten. Het wordt niet alleen een plek die de toenemende hoeveelheid van toeristen aankan, maar het Lekdijk Park geeft dit landschap ook weer terug aan zijn bewoners.

Het Lekdijk Park is een plek voor iedereen en vormt de nieuwe waterentree van Werelderfgoed Kinderdijk.

Dingeman Deijs (Dingeman Deijs Architects) en Ruud van Eck (Waterpas Civiel Adviesbureau) i.s.m. Dennis Koek, Tale Bjelland, Antoine Fourrier en Ulrike Centmayer (Dingeman Deijs Architects), Arjan Hollemans (Waterpas Civiel Adviesbureau), Roelof Stuurman en Peter Kraaijenbrink (Deltares), Dominic Meesters en Vibeke Gieskes

 

3. ‘De derde trap’

De derde trap

Het is prachtig dat het erfgoed en oer-Hollandse landschap van Kinderdijk jaarlijks duizenden bezoekers trekt. De machtige rivier, robuuste dijk, de lage boezems met molens in lijn. De Alblasserwaard is een open en overzichtelijk landschap waarin waterstaatkundige werken opvallen. Juist nu bezoekersaantallen groeien, is het de kunst om de aandacht te vestigen op deze werken, door het maken van één heldere entree, het opheffen van de kruising van toeristen met lokaal verkeer en een logische routing die geen bewegwijzering nodig heeft.

Elshoutsluizen als iconische entree
Landschap is de basis voor de nieuwe routing. Vanaf de boot, over een drijvend pad, loop je naar een passage in Elshoutsluizen. Hier krijgt Kinderdijk een iconische entree en wordt de bezoeker getrakteerd op een subliem panorama in de richting van middelkade, lage boezems en de zo kenmerkende molens. De uitlaat van het watersysteem in de Alblasserwaard, wordt het begin van het verhaal over het fascinerende Werelderfgoed en landschap. De beleving van het getrapte watersysteem met bijhorende waterstaatkundige werken begint in de derde trap, in de sluis. Deze nieuwe entree lost een onveilige verkeerssituatie op en richt alle aandacht op het ensemble van waterstaatkundige elementen.

Mens en water door één opening in de dijk
Water stroomt in vier kokers door de Elshoutsluizen. Dit blijft zo. Boven het water is een niveau met technische ruimtes en de opstelling van afsluitmiddelen die het achterland kunnen beschermen tegen hoog water. Op dit niveau wordt in één rechte lijn een doorgang door de sluis opengebroken, waardoor een 17m lange passage van één koker breed ontstaat. De sluis en het aankomstgebied worden ingericht als waardige entree tot het Werelderfgoed om een onvergetelijke herinnering achter te laten bij de groeiende aantallen bezoekers.

Stijn Tijhuis (Witteveen+Bos) en Daan Vermeij (Witteveen+Bos), i.s.m. Stephanie Erwin en Tony Hoogendoorn (Witteveen+Bos)

 

4. Intensiveren van de belevingswaarde van het erfgoed door een heldere structuur en een innovatief dijktype

Intensiveren van de belevingswaarde van het erfgoed'

Kinderdijk is de enige plek ter wereld waar duizend jaar ‘vernuft in bescherming van het land door middel van waterbouwkundige technieken’ ervaarbaar is. Het concept van Civic architects en RoyalHaskoningDHV creëert met één helder en elegant gebaar een gastvrije entree; een veilige kruising van de Lekdijk; een rijkere beleving van historisch en hedendaags waterbeheer en de markering van het gebied.

We presenteren een structuur die voor samenhang zorgt. De innovatieve integratie van dijkdoorgang en waterkering maakt dat bezoekers de weg op de Lekdijk ongelijkvloers kruisen en lokaal verkeer geen hinder meer ondervindt van toeristen.

De nieuwe waterentree maakt het arriveren onderdeel van de beleving. Bezoekers ervaren op filmische wijze de kwaliteit en logica van het erfgoed. De bezoeker komt aan omringd door water: de dijk begrenst het perspectief. Men beklimt de dijk en ervaart dat de dijk hoog is c.q. moet zijn. Vervolgens daalt men af door de dijk: de hoge wanden maken de weerstand tegen het water voelbaar. Het perspectief opent zich: de bezoeker staat midden in het gebied.

De waterentree met twee dijkdoorgangen scheidt groepen en individuen, maar biedt beide categorieën bezoekers dezelfde ervaring. Bij piekdrukte kunnen bezoekers eenvoudig worden verdeeld over beide routes. Lijnbussen en touringcars takken aan op dezelfde route. De structuur kan meegroeien als de bezoekersdruk toeneemt.

Het concept is innovatief, maar betaalbaar want geënt op bestaande technieken. De dijk blijft intact als geotechnische constructie en wordt versterkt met constructies die de onderdoorgang onder de weg mogelijk maken. De waterkerende functie van de dijk blijft gerespecteerd.

Rick ten Doeschate (Civic Architects) en Dirk Jan Peters (Royal Haskoning DHV) i.s.m. Ingrid van der Heijden, Gert Kwekkeboom, Jan Lebbink, Georgia Taylor Berry, Hiroyuki Gondo en Robert Comas Miralpeix (Civic Architects), Frederik Roebroek (Royal Haskoning DHV) en Artur Borejszo (IMG+)

 

5. In Spin de Bocht gaat In, Uit Spuit de Bocht gaat Uit

'In Spin de Bocht gaat In, Uit Spuit de Bocht gaat Uit'
In de verte is de Boog zichtbaar als aankondiging van Kinderdijk. De Boog is lichtvoetig en loopt van de dijk af het water in. Ondanks zijn grootte is de brug, door zijn specifieke constructie, familie van de molens en de bruggen van Kinderdijk.

Over de loopbrug belanden de bezoekers op de Dijk. Nu vrijgemaakt van verkeer is daar het entreepark, een waardige introductie voor Kinderdijk. De dijk behoudt daarin zijn utilitaire karakter en is herkenbaar als lijnvormig element. De materialisering sluit aan op die van de historie van het gebied. Gebouwen en paden sluiten haaks aan op de Dijk.

De Spuisluis doorsnijdt de Dijk. Zijn platformen op verschillende niveaus geven uitzicht naar Kinderdijk en de Lek vanaf cruciale posities. De werking van de sluis is zichtbaar via glas in de vloer en glazen achterwand van de machinekamer. Verassend is de focus over de centrale as van Kinderdijk. Door projecties in het glas wordt uitgelegd wat er te zien is.

Terugkerend vanuit Kinderdijk zien de bezoekers de ingetogen Spuisluis geflankeerd door bomen aan weerszijden. De Boog is net te zien als een lijn boven de dijk. Ook ’s avonds is het beeld terughoudend. Een lichtschijnsel van de Boog zweeft als een aura achter de dijk. Het licht van Spuisluis doorsnijdt de Dijk.

Terug in het entreepark is er alsnog gelegenheid voor een bezoek aan de Spuisluis, mogelijk was het er bij aankomst niet van gekomen. Nog even genietend van een drankje vanaf het terras een terugblik over Kinderdijk en dan de Dijk op. Het hoogste platform van de Spuisluis ligt als een balkon aan de Lek, de moeite waard om er even te staan en te genieten van de Lek en de Boog, die als een duizendpoot van de Dijk af over het water loopt.

Bert Tjhie (TEKTON Architecten) en Paul Rijpstra (Pieters Bouwtechniek) i.s.m. Amber Tjhie, Julia Dinu, Antonio Stravato, Menno Trautwein en Olivier Lodder (TEKTON Architekten)

Gerelateerd project